Een verwarrende tijd
Het geloof in God had voor Titus Brandsma iets vanzelfsprekends.
Hij had het van zijn ouders meegekregen en tijdens zijn verblijf binnen
het klooster was het alleen maar sterker geworden. Dat velen niét (meer)
konden geloven vond hij maar moeilijk te begrijpen. In 1932 houdt hij als
Rector Magnificus van de universiteit van Nijmegen een beroemd geworden
diesrede waarin hij opmerkt:
"Wij leven in een tijd van grote verwarring in het rijk der
gedachte. De meest tegenstrijdige stelsels worden als waarheid gehuldigd
en door erkende geleerden met geestdrift verdedigd. Maar de meest
ontzettende tegenstelling zie ik in de gedachten omtrent God. Naast de
grote menigte die God nog met eerbied aanbidt, staan die miljoenen die
geen grond meer zien voor een Godsbegrip en, niet tevreden zijn bestaan te
ontkennen, een strijd voeren om elke gedachte aan God uit de samenleving
te bannen".
Een bewuste keuze
Het zijn de jaren van vóór de tweede wereldoorlog. Titus Brandsma kan geen vrede
hebben met hetgeen hij ervaart in de samenleving van zijn tijd. Intensief zoekt hij naar een antwoord op de
vraag naar de ervaring van God en hoe mensen tot die ervaring gebracht
kunnen worden. Ook verzet hij zich steeds intensiever tegen het
gedachtegoed van het Nationaal Socialisme. Als in 1941 de Duitse
bezetter de Nederlandse pers dwingt om advertenties van de NSB op te
nemen, bezoekt Titus als adviseur van de Katholieke Dagbladpers, alle
katholieke dagbladen. Tijdens zijn rondgang probeert hij allen te
overtuigen dat de NSB-advertenties principieel niet geplaatst konden
worden. Zoals verwacht werd zijn rondgang door de bezetter ervaren als een
daad van openlijk verzet - Titus was gewaarschuwd. Op 19 januari '42 wordt
Titus Brandsma in het klooster te Nijmegen gearresteerd en
gevangengenomen. Zijn kloostercel wordt een politiecel en zijn lijdensweg
begon.
Op zondag 26 juli 1942 is hij overleden in de ziekenbarak van het
concentratiekamp Dachau.
Actie en contemplatie
In het leven van Titus Brandsma gingen actie en contemplatie, mystiek
en politiek samen. Als diepreligieus mens zocht hij God in gebed en in het
gelaat van de mensen van zijn tijd. Spiritualiteit was voor hem geen
abstracte theorie, maar doorleefde werkelijkheid. Als Karmeliet en
hoogleraar bestudeerde hij de mystiek en leefde eruit. Hij zag scherp wat
nodig was voor Kerk en maatschappij en zette zich er volledig voor in. Ook
toen het heel moeilijk werd. Hij gaf zijn leven.
Blijvende herinnering
In het leven leven van Titus Brandsma herkent de Karmel haar ideaal in
de navolging van Christus. Over de hele wereld blijkt Titus Brandsma nu
mensen te inspireren: in het onderwijs en in de Kerk, journalisten en
wetenschappers, vredeswerkers en mensen in nood, vechters voor
gerechtigheid, zieken, eenzamen, Godszoekers. Zijn gedachtenis krijgt op
velerlei wijze gestalte: in het Titus
Brandsma Memorial in Nijmegen, het Titus Brandsma
Instituut, de Titus Brandsma Award en in het
streven van velen om Titus Brandsma door de Kerk heilig te laten verklaren.
Het Titus Brandsma Archief wordt bewaard in het Nederlands Carmelitaans
Instituut te Boxmeer. De Engelstalige website is te vinden onder het
adres: www.carmeliteinstitute.nl
.
1985 Plechtige zaligverklaring van Titus Brandsma te Rome door Z.H.
Paus Johannes Paulus II
Meer informatie in deze website
Titus
Brandsma Memorial
Titus Brandsma Award
Titus Brandsma Museum
